English | عربی | Kurdî دواهەواڵ
ڕاستەوخۆ  
 
بوچى هەولێر؟ پەیوەندیێن هەولێر و واشنتن
2019-01-11 [11:40 AM]

نڤیسینا : رەمەزان نسرالدین کێڤلى


هەولێر نە ناڤەکێ سڤکە د پەیوەندیێن نیڤ دەولەتى دا ب تایبەت د بابەتێ ئاراستەیا سیاسەتێن دەرڤە بو وەلاتێن زل هێزێن دونیایێ دا، هەمى ئەو گوهورینێن سیاسى و لەشکەرى ئەوێن ل دەڤەرێ دورست بوین ب تایبەت ل وان وەلاتێن کێشە و گرفڤتێن وان یێن نافخویى گەهشتینە کوپیتکا ناکوکیان مینا (عێراق – سوریا – تورکیا - ئیران) هەولێرێ کاریگەرى ل سەر هاوکێشێن سیاسى و لەشکەرى یێن ئەڤان گهورینا هەبویە و دبیت ئەڤە بو هندەک کەسان تشتەکێ مەزن بیت بەلێ د کەتوارێ پەیوەندیێن نێڤ دەولەتى دا هەولێرێ سەنگ و پێگەهێ خو هەیە.
پشتى بریارا (688) و دورست بوونا دەڤەرکا ئێمناهیێ ل هەرێما کوردستانێ، هەولێر بویە ناڤەندەک بو وەلاتێن دونیایێ کو پشت بەستنێ لسەر بکەن ب تایبەت د قوناغا روخاندنا رژێما عێراقێ یا وى سەردەمى دا و واشنتن هەمى پشتەڤانیەک ل هەولێرێ کر بو چارەسەریا کێشەیێن نافخو یێن دناڤبەرا پارتى و ئێکەتیێ دا، ئەو بو ل سالا (1998)ـێ ل واشنتن رێککەفتن دناڤبەرا بەرێزان (سەروک بارزانى و مام جلال) هاتیە کرن و پروژێ کوردى بو چارەسەریا کێشەیێن عێراقێ ب تایبەت ل سەر دەمێ ئوپوزسیونا وى سەردەمى جهێ جێبەجێ کرنێ بوینە و وەلاتێن هاوپەیمانى دوپاتى ل پروژێ هەولێرێ کریە بو روخاندنا رژێما عێراقێ، دیسان چارەسەریا وان کێشە و گرفتێن پشتى روخاندێ دورست دبن ل ڤێرە پشتى دارێشتنا دەستورێ عێراقێ دەستهەلاتا یاسایى ل مادەیێن (41 و 113) هاتیە پەخشین بو هەرێما کوردستانێ و وى سەردەمى ئەمریکا وەکو وەلاتەکێ زل هێز پشتەڤانى ل پێگەهێ یاسایی یێ هەرێما کوردستانێ کریە.
پشتى دەست ب کار بونا بەرێز (سەروک بارزانى) وەکو سەروکێ هەرێمێ نێزیکی چوار جاران سەرەدانا واشنتن کریە و د ئێکەم سەرەدانا خو دا ل (29/ ئوکتوبەرا 2008) ب فەرمى ژلایێ (سەروک بوش) ڤە هاتبو داخوازکرن، ئاماژێن ئەوێ سەرەدانێ ئەو بوینە کو ئەمریکا دێ پشتەڤانیێ ل (هەرێما کوردستانێ) کەت و ل دەمێ حوکمرانیا (سەروک ئوباما)ـی دا سەروک بارزانی د سەرەدانەکا فەرمى دا بو ماوێ حەفتیەکێ دگەل شاندەکێ بلند یێ (سیاسى و ئابورى و لەشکەرى) سەرەدانا ئەمریکا کریە ڤە و زور بابەت هاتینە بەحس کرن ژوانا بابەتێ (سەربەخویا کوردستانێ) بویە و پروژێ هەولێرێ لسەر ناکوکیێن وى سەردەمى یێن حکومەتا عێراقێ هەم دگەل پارێزگەهێن سونى هەم دگەل هەرێمێ ژى هاتینە وەرگرتن و هەولێر رێگر بویە ل سەر هەژمونا بەغدا ب شێوازکێ نەدەستورى ل سەر دەڤەرێن دی یێن عێراقێ نەخاسمە بابەتێ مادێ (140) و نەفت و گاز و سیاسەتا دەرڤە چونکە ئیران شیایە عێراقێ وەکو (المنطقە النفوس) بوخو دورست بکەت و هەژمونا ئیرانێ زور بویە لسەر عێراقێ و ئەڤ چەندە مەترسى بویە بو ئەمریکا و وەلاتێن هاڤپەیمانى ل عێراقێ ئەڤ چەندە ب ئاشکەرایی دیار بویه پشتى رێککەفتنا ستراتیژى یا (ئەمریکى – عێراقى) ل سەر ڤەکێشانا هێزێن ئەمریکى، بەلێ ئەمریکا بێ دەنگ بویە ل سەر سەرپێچیێن دەستورى یێن حکومەتا عێراقێ ئەنجام داین بو هندێ کو ئەمریکا بشێت ناڤەندەکا بهێز ل بەغدا دروست بکەت و بەرامبەر وەلاتێن دراوسێ راوەستیت، ئەمریکا رابوو ب چەک کرنا لەشکەرێ عێراقێ ژ باشترین جورێن چەکى بەلێ زور بەداخەوە بەهرا هەولێرێ ژ وى چەکى زور یا لاواز بویە و چەندین سیاسەتێن شاش لسەر دەمێ حوکمرانیا (ئوباما)ـی ل عێراقێ دورست بوون بەلام گرنگیا هەولێرێ بو ناڤەندێن سیاسى هەر وەکو خو مایە و نەهاتیە گهورین و هوکار ژى ئەڤە نە:
هەولێر ژلایێ سیاسى ڤە ناڤەندەکا سەقامگیرە و رول و کاریگەریا هەیە بو چارەسەریا کێشەیێن وەلاتێن هەرێمى ب تایبەت بابەتێ ئاشتیێ ل دەڤەرێ لەورا ئەمریکا د ماوەیێ بوری دا بەرێ بنیاتێ بو مەزنترین کونسلخانا خو ل هەولێرێ دانا.
بو هەر گهورینەکا جیو سیاسى دێ هەولێرێ دیتن و سیاسەتا خو هەبیت و دویر نینە ژلایێ پراکتیکى ڤە ژى هەولێر پێنگاڤان ب هاڤێژیت ب تایبەت پشتى بریارا ڤەکێشانا هێزێن ئەمریکى ژ روژئاڤایێ کوردستانێ و سەرەدانا بەرێز وەزیرێ دەرڤە یێ ئەمریکا بو هەولێرێ و دیتن و کومبونێن وى دگەل سەروک بارزانى و سەروک وەزیران ئاماژێن وێ چەندێ هەنە کو دیتنا سەرکردایەتیا کوردستانێ بهێتە وەرگرتن لسەر گەلەک پرسان.
بابەتێ نەفت و کانزایێن سروشتى یێن هەولێر دێ بیتە پێگهورێ نەفتێ ل قوناغا داهاتى بو گەلەک وەلاتان ب تایبەت ئەو وەلاتێن ئەڤرو کەفتینە ژێر ئابلوقێن ئابورى و سیاسى ژلایێ وەلاتێن زل هێزێن دونیایێ ڤە.
ژبلى گرنیا ڤان خالان بابەتێ دیموکراسیەتێ و مافێ مروڤى و پێکڤەژیانا سیاسى و نەتەوەیی و لێبورینا ئایینى ئەڤە هەمى فاکتەرن بو هندێ کو هەولێر ببیتە جهێ لێک گهورینا بیرورایێن سیاسى و دروست کرنا هاوکیشەیێن سیاسى ل داهاتى.
لڤیرە دا ئەم نەشێین رولێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب تایبەت بەرێز نێچیرڤان بارزانى سەروک وەزیرێن هەرێمێ باس نەکەین چونکە کارێکتەرێن سیاسى رولەکێ کارا هەیە د دورست کرنا پێگەهێن وەلاتێن خودا هەروەسا ببنە پرەکا دبلوماسى دناڤبەرا وەلاتێ خو و وەلاتێن دی یێن دونیایێ دا سەرئەنجامێ ئەڤێ گوتارێ بومە دیار دبیت کو هەر گهورینەکا ل دەڤەرێ دورست بیت دێ هەولێرێ دیتن و پروژێن خو هەبن چونکە هەولێر بویە بەشەک ژ چارەسەریان بو ئەو کێشە و گرفتێن ل دەڤەرێ هەین.





ئەم هەواڵە 6649جار خوێندراوەتەوە
 
 
ڤیدیۆ گەلەری
شێرەکانیش یاری تۆپی پێ دەکەن
رووداوێكی سەیر پڵنگێك راوی سەگێك لەبەردەم دەرگای ماڵێك دەكات
ئاسكێك ده‌چێته‌ ناو سه‌رتاشخانه‌یه‌ك، ترس دروست ده‌كات
پشیله‌یه‌ك چۆن رێگری له‌ مارێك ده‌كات هه‌ڵبێت
بە ڤیدیۆ.. كاره‌ سه‌خت و نایابه‌كانى چه‌ند كرێكارێك
 
 

پێناسە | گەلەری | ئەرشیف | پەیوەندی

پێبژاردنی پۆلیسی هاتووچۆ هەولێر | دهۆک | سلێمانی

هەموو مافەکان پارێزراون بۆ ئاژانسی هەواڵی زاگرۆس

Developed By: Omed Sherzad